Niet alle historische gegevens konden worden geverifieerd; waar nodig is gebruikgemaakt van overgeleverde informatie.
Ruim 100 jaar muzikale passie in Twente
Het Twents Mandoline en Gitaar Orkest (TMGO) kent een rijke geschiedenis van ruim een eeuw, begonnen vlak na de Eerste Wereldoorlog met de mandoline als centraal instrument. Pas veel later groeide de rol van de gitaar. Na periodes van bloei en krimp vierde het orkest in 2022 zijn 100-jarig jubileum, dat bekroond werd met de Koninklijke Erepenning. Gaandeweg ontwikkelde het orkest een eigentijdse koers, gericht op vernieuwing, samenwerking en verbinding.
1922 – 1945: De vroege jaren en fusie
Het orkest werd opgericht op 15 oktober 1922. Voorheen werd als oprichtingsdatum 25 oktober genoemd, maar inmiddels is vastgesteld dat 15 oktober de correcte datum is. Bij de oprichting kreeg het orkest de naam Enschedesche Mandoline Orkest “Ons Genoegen” (EMOG). De heer H. J. Willemsen werd benoemd tot eerste dirigent. Hij zou dit 33 jaar doen. Het orkest begon met acht man. Twee jaar later splitste zich een deel af vanwege een verschil van inzicht over de te volgen koers: plezier maken of presteren. Enschede werd in die tijd sterk beïnvloed door de Twentse textielindustrie en het daaruit voortgekomen verenigingsleven.
De mandoline was populair binnen de arbeidersbeweging. Het instrument was goedkoop en leende zich uitstekend voor samenspel. De orkesten waren talrijk en groot in ons land. In 1931 waren de vier grootste mandolineverenigingen in Enschede: PALVU, Belcanto, RK Vriendenkring en EMOG. Na een periode van gestage groei volgde op 13 mei 1945 een belangrijk keerpunt: een fusie met de mandolineclub PALVU (“Proletariërs aller landen, verenigt u!”). Een orkest dat oorspronkelijk was voortgekomen uit de eerdere afscheiding. Onder de nieuwe naam Verenigd Enschede’s Mandoline Orkest Ons Genoegen (VEMOG) brak een ware gouden tijd aan. De V stond dus voor ‘Verenigd’.
1948 – 1970: Successen en stabiliteit
In 1948 behaalde het orkest wederom de prestigieuze Dr. A.P. Murkens wisselbeker, destijds de hoogste eer voor mandolineorkesten in Nederland. Ook internationaal gooide VEMOG hoge ogen op diverse concoursen. In 1953 nam de heer Paul de Heer het stokje over. Hij was decennialang een centrale figuur in de Enschedese muziekwereld. Hoewel het ledenaantal in de jaren ’60 landelijk terugliep, wist VEMOG zich te stabiliseren tussen de 25 en 30 leden, mede door de instroom van muzikanten uit opgeheven zusterverenigingen in de regio.
1971 – 2008: Twentse roots, internationale reizen en meer
Omdat de leden inmiddels uit heel Twente kwamen, werd de naam in 1971 gewijzigd in Twents Mandoline Orkest (TMO). Deze periode kenmerkte zich door vele buitenlandse concertreizen, met als absoluut hoogtepunt een tournee door Denemarken.
In 1972 vierde TMO het vijftigjarig jubileum met een feestelijk concert, waaraan ook het Oldenburgse Mandoline Orkest uit West-Duitsland zijn medewerking verleende. In 1979 wedijverde TMO met andere mandolineorkesten om een optreden te mogen verzorgen in een televisieprogramma van de TROS. In de jury zat de toen bekende gitarist en zanger Eddy Christiani.
Vele jaren later, in 1989, volgde Leo van Rutte de toenmalige dirigent Paul de Heer op. Leo was tijdens zijn gitaarstudie door Paul de Heer benaderd om dirigent van het orkest te worden. Sindsdien is Leo van Rutte als dirigent aan het orkest verbonden.
In 2005 kreeg dirigent Leo van Rutte persoonlijk toestemming van Mikis Theodorakis om een speciale bewerking van de Mauthausen Cyclus te maken voor mandoline- en gitaarorkest. Dit was een uitzonderlijke eer, aangezien de cyclus wereldwijd bekendstaat als een van de belangrijkste muzikale monumenten voor de Holocaust. De première van deze bewerking vond dat jaar plaats in de Grote Kerk in Enschede.
In 2008 veranderde de naam in Twents Mandoline en Gitaar Orkest, passend bij de grotere rol van de gitaar binnen het orkest. Dit is de officiële schrijfwijze zoals geregistreerd bij de KvK. Minder gangbaar is de taalkundig correcte spelling ‘Twents Mandoline- en Gitaarorkest’, gezien de historische schrijfwijze van de naam. De afkorting is TMGO.
Lees verder op pagina 2: 2010 – Heden: Vernieuwing en Erepenning | In Memoriam